KHƠI THÔNG “SỨC MẠNH MỀM” VĂN HÓA DÂN TỘC TRONG KỶ NGUYÊN SỐ: TỪ CHỦ TRƯƠNG CHIẾN LƯỢC ĐẾN HÀNH ĐỘNG ĐỘT PHÁ

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành đầu năm 2026 đã tạo ra một bước ngoặt lịch sử khi đặt văn hóa ngang tầm với các trụ cột kinh tế - xã hội, khẳng định vị thế của nguồn lực tinh thần trong kỷ nguyên mới. Để đưa chủ trương lớn này vào cuộc sống, việc ứng dụng công nghệ hiện đại nhằm bảo tồn, phát huy giá trị di sản đang trở thành một mệnh lệnh hành động. Sự hợp tác giữa Trung tâm Xúc tiến TMĐT và Hỗ trợ Chuyển đổi số Quốc gia cùng Tập đoàn Globaltech trên Nền tảng số Quốc gia VIVINA chính là một mô hình điểm, minh chứng cho sự kết hợp hài hòa giữa khoa học - công nghệ với sứ mệnh bảo vệ chủ quyền văn hóa số.

Tầm nhìn chiến lược từ Nghị quyết 80-NQ/TW và mệnh lệnh của thời đại

​Nhìn lại lịch sử phát triển của đất nước, văn hóa luôn là nền tảng tinh thần, là động lực nội sinh soi đường cho quốc gia đi qua mọi thác ghềnh. Bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam, vai trò đó càng được khẳng định mạnh mẽ và mang tính thời sự hơn bao giờ hết. Ngày 07/01/2026, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam. Đây không chỉ là một văn bản chỉ đạo hành chính thông thường, mà là một bản thiết kế chiến lược tầm vóc, một tuyên ngôn mạnh mẽ khẳng định: Văn hóa phải được đặt ngang tầm với kinh tế, chính trị, xã hội.

Nghị quyết 80-NQ/TW chỉ rõ định hướng xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đồng thời nhấn mạnh một nhiệm vụ cốt lõi: “Chuẩn hóa và số hóa toàn diện di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, tác phẩm văn học, nghệ thuật có giá trị cao; quản trị dữ liệu bảo đảm an ninh và chủ quyền văn hóa số”. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự bùng nổ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, không gian mạng đã trở thành biên giới mới. Nếu không làm chủ được dữ liệu văn hóa trên không gian số, chúng ta không chỉ đối mặt với nguy cơ mai một di sản mà còn có thể chịu sự xâm lăng về tư tưởng, văn hóa từ bên ngoài. Do đó, số hóa di sản không còn là một giải pháp kỹ thuật thuần túy, mà là nhiệm vụ chính trị mang tính chiến lược nhằm bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, đồng thời khơi thông, phát huy “sức mầm mềm” Việt Nam ra thế giới.

​Tuy nhiên, từ chủ trương đường lối đến hiện thực sinh động tại các địa phương luôn đòi hỏi những bước đi bài bản, những mô hình tiên phong có khả năng lan tỏa mạnh mẽ. Không thể chỉ dừng lại ở các phòng thí nghiệm hay các dự án lưu trữ mang tính đóng khung, công nghệ phải thực sự bước vào đời sống, chạm đến từng mái đình, ngôi đền, ngôi chùa - nơi lưu giữ linh hồn và dòng chảy lịch sử của làng quê Việt Nam.

​Bước đi tiên phong và mô hình liên kết đột phá

​Nhằm thiết thực đưa Nghị quyết 80-NQ/TW vào cuộc sống, Trung tâm Xúc tiến Thương mại Đầu tư và Hỗ trợ Chuyển đổi số Quốc gia thuộc Viện Khoa học giáo dục và Môi trường (IEES) đã phối hợp cùng Công ty CP VIVINA & Tập đoàn Globaltech triển khai dự án "Không gian số VR360 tại các di tích lịch sử, đình, đền, chùa". Đây là một bước đi mang tính đột phá, thể hiện tinh thần chủ động, sáng tạo của các cơ quan nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ trong việc hiện thực hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về chuyển đổi số.

Dự án là sự kết tinh giữa năng lực chuyên môn sâu về khoa học, giáo dục, môi trường văn hóa của Trung tâm cùng với thế mạnh công nghệ hàng đầu của Tập đoàn Globaltech - đơn vị chủ quản vận hành Nền tảng số Quốc gia VIVINA. Sự bắt tay này đã giải quyết được bài toán khó bấy lâu nay của ngành văn hóa: Làm thế nào để vừa bảo tồn một cách khoa học, vừa quảng bá một cách đại chúng và mang lại giá trị kinh tế bền vững.

​Thông qua công nghệ thực tế ảo VR360, toàn bộ không gian của các di tích được tái hiện một cách toàn diện, chính xác đến từng chi tiết nhỏ. Người dùng chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh hoặc máy tính có kết nối internet là có thể thực hiện một chuyến "du lịch tâm linh", khám phá kiến trúc cổ kính của những ngôi đền, ngôi chùa từ khoảng cách hàng nghìn cây số. Không dừng lại ở việc ngắm nhìn, hệ thống còn tích hợp các nội dung lịch sử, tư liệu, hình ảnh, video 2D, 3D, kết hợp cùng âm thanh và thuyết minh đa ngôn ngữ. Sự trực quan, sinh động này giúp cho những giá trị văn hóa vốn nằm sâu trong sử sách hay các văn bia cổ trở nên gần gũi, dễ hiểu và dễ tiếp cận hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

​Quy trình khoa học, bài bản - Nền tảng cho sự bền vững

​Một trong những điểm mạnh cốt lõi, khẳng định tính nghiêm túc và tầm nhìn dài hạn của dự án này chính là quy trình triển khai vô cùng bài bản và khoa học. Chuyển đổi số di sản không phải là việc mang máy ảnh đến chụp vài bức hình toàn cảnh rồi đưa lên mạng. Đó là một quá trình tích hợp liên ngành giữa khoa học lịch sử, bảo tàng học và công nghệ thông tin.

​Quy trình của dự án được xây dựng chặt chẽ qua 5 bước chiến lược:

1. ​Thu thập và biên tập thông tin: Đây là bước nền tảng, đảm bảo tính chính xác lịch sử. Các chuyên gia tiến hành thẩm định dữ liệu, câu chuyện văn hóa, giá trị xã hội gắn liền với di tích.
2. ​Khảo sát và số hóa VR360: Tiến hành đo đạc, chụp ảnh, quay phim độ phân giải cao toàn bộ các hạng mục tiêu biểu của công trình kiến trúc.
3. ​Xây dựng hồ sơ dữ liệu số: Tích hợp các nguồn dữ liệu văn bản, âm thanh, hình ảnh thành một hệ thống đồng nhất.
4. ​Số hóa 2D/3D chuyên sâu: Tái hiện chi tiết các di sản vật thể (như tượng thờ, sắc phong, câu đối, văn bia) và phi vật thể (như nghi thức lễ hội, bài bản âm nhạc dân gian).
5. ​Thiết lập cơ sở dữ liệu quản trị: Tạo lập nền tảng phục vụ cho công tác quản lý của cơ quan nhà nước, nghiên cứu của các học giả và quảng bá cho cộng đồng.

​Mục tiêu hướng tới của dự án là một sự "số hóa toàn diện" - Từ hiện vật, kiến trúc, thư tịch cho đến lễ hội và hồ sơ di tích. Việc lưu trữ đồng bộ này trên Nền tảng số Quốc gia VIVINA không chỉ bảo vệ di sản trước nguy cơ bị tàn phá bởi thời gian, thiên tai mà còn tạo ra một "ngân hàng dữ liệu số" vô giá cho các thế hệ mai sau. Đây chính là hành động cụ thể nhất để thực hiện yêu cầu "quản trị dữ liệu bảo đảm an ninh và chủ quyền văn hóa số" mà Nghị quyết 80-NQ/TW đã đề ra.

Phát triển kinh tế - xã hội: Khi di sản trở thành động lực

​Đảng ta đã nhiều lần khẳng định, phát triển văn hóa phải gắn liền với phát triển kinh tế - xã hội. Văn hóa không phải là một chi phí tiêu tốn ngân sách, mà là một nguồn lực tạo ra của cải, vật chất và sự thịnh vượng. Dự án không gian số VR360 của Trung tâm, VIVINA và Globaltech đã chứng minh rõ nét triết lý này.

​Bằng cách đưa di sản lên không gian số VIVINA, dự án đã mở rộng không giới hạn biên giới của di tích. Những người con xa xứ, du khách quốc tế hoàn toàn có thể tiếp cận, tìm hiểu và trải nghiệm di sản Việt Nam một cách chân thực nhất. Đây chính là kênh quảng bá du lịch hiệu quả nhất, kích thích nhu cầu đến tham quan trực tiếp của du khách, từ đó tạo nguồn thu cho địa phương, chuyển hóa di sản thành tài sản, đóng góp trực tiếp vào chuỗi giá trị kinh tế du lịch văn hóa.

​Bên cạnh đó, giải pháp này còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Đối với những người già yếu, người khuyết tật hoặc những người không có điều kiện kinh tế để đi lại, không gian số VR360 đã trao cho họ cơ hội bình đẳng trong việc tiếp cận và thụ hưởng các giá trị văn hóa, tâm linh của dân tộc. Điều này hoàn toàn nhất quán với mục tiêu xây dựng một xã hội phát triển hài hòa, lấy con người làm trung tâm.

​Có thể khẳng định, sự phối hợp giữa Trung tâm Xúc tiến Thương mại Đầu tư và Hỗ trợ Chuyển đổi số Quốc gia, Cty VIVINA cùng Tập đoàn Globaltech trên Nền tảng số Quốc gia VIVINA là một điểm sáng, một mô hình mẫu mực trong việc đưa khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực để phục dựng, phát huy di sản văn hóa. Những nỗ lực này không chỉ góp phần hiện thực hóa Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị vào đời sống, mà còn đang đặt những viên gạch vững chắc để xây dựng một hệ sinh thái số văn hóa đồng bộ, khẳng định trọn vẹn sức mạnh mềm và bản sắc Việt Nam trong kỷ nguyên số.

TRUNG TÂM XTTM ĐẦU TƯ & HỖ TRỢ CHUYỂN ĐỔI SỐ QUỐC GIA (Viện KHGD&MT)                 

Trụ sở: Tầng 7, Tòa nhà Số 349 - Đường Hoàng Quốc Việt - Phường Nghĩa Đô - TP. Hà Nội - Việt Nam

Hotline: 0967 186 597 - ĐT: 02462927958

Website: https://lienminhkinhte.vn/ - Email: Ttxttmdthtcdsqg@gmail.com

Trân trọng cảm ơn!